Polskie Biuro powstało w ramach struktur OTOP (Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków) z siedzibą w Markach k. Warszawy. Odpowiednio do celów i zakresu zadań projektu w I roku, kompozycja zespołu ekspertów uczestniczących w realizacji zadań BPPT odzwierciedlała specyficzne potrzeby i zakres niezbędnej wiedzy eksperckiej, tak by możliwe było stworzenie niezbędnego potencjału merytoryczno-organizacyjnego Biura do realizacji  celów i zadań projektu w kolejnej fazie jego realizacji. Na tym etapie wykorzystano również wyniki uzyskane w latach 2004-2005 w ramach projektu finansowanego w Polsce przez Fundacje DOEN.

W I roku projektu jedynie koordynator projektu jest zatrudniony na pełny etat. Realizacja zadań BPPT opiera się na sieci ekspertów z dziedziny bioróżnorodności oraz ekonomiki i finansów MSP, którzy wykonali niezbędne analizy, prace badawcze oraz wymagane opracowania. Pod koniec pierwszego etapu projektu podjęta będzie procedura naboru specjalistów przewidzianych do pełnej obsady BPPT.

Jednym w wykonanych badań jest analiza sektora finansowego w zakresie podaży dla MSP funduszy komercyjnych, uwarunkowanych kryteriami środowiskowymi i przyrodniczymi. Okazało się, że poza Fundacją EkoFundusz, Bankiem Ochrony Środowiska i do pewnego stopnia również Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, które oferują środki finansowe głównie w formie grantów a także pewnym zakresie jako preferencyjne kredyty na rzecz projektów w obszarze infrastruktury ochrony środowiska, żadna inna instytucja finansowa i/lub bank komercyjny nie oferuje linii kredytowej która byłaby adresowana do MSP na obszarach Natura 2000 i zorientowana specyficznie na aspekty ochrony bioróżnorodności. Wynika z tego wniosek, ze przyszły Fundusz na rzecz Bioróżnorodności (Biodiversity Financial Facility – BFF) nie napotyka żadnej konkurencji i w tym sensie staje się unikatowym instrumentem finansowym.

Również analiza instrumentów finansowych w ramach nowej Perspektywy Finansowej EU, oprócz funduszu LIFE+, nie zapewnia żadnych dowodów na to że jakakolwiek część zarówno funduszy strukturalnych jak i funduszy kohezyjnych (spójności) miałaby być specyficznie zorientowana czy tez dedykowana dla MSP w zakresie wspierania rozwoju biznesu na rzecz bioróżnorodności i pro-przyrodniczych projektów inwestycyjnych na obszarach sieci Natura 2000.

PO Infrastruktura i Środowisko jest dedykowany dla realizacji tzw. kluczowych projektów infrastrukturalnych. MSP nie są adresatem tego Programu i nie będą mogły finansować swoich inwestycji w oparciu o jego środki. Z kolei PO Innowacyjna Gospodarka, dedykuje około 40% swoich funduszy MSP na rzecz projektów innowacyjnych o europejskim, a co najmniej krajowym poziomie. Kryterium „europejskiej innowacyjności” praktycznie wyklucza większość - jeśli nie wszystkie - mikro przedsiębiorstwa, które stanowią ponad 92% wszystkich MSP zależnych od - i ważnych dla - gospodarki zasobami naturalnymi, w szczególności bioróżnorodności. Programy Operacyjne Perspektywy Finansowej i projekty realizowane w ich ramach podlegają standardowej procedurze OOŚ i procedurze określonej w Dyrektywie Siedliskowej, jeśli projekt będzie zlokalizowany w obszarze Natura 2000. Jednakże brak dowodów na to, że będą dostępne środki finansowe skierowane na obszary N2000 a w szczególności na rozwój pro-przyrodniczego biznesu. Co więcej, fundusze te na rynku środków finansowych dostępnych dla MSP stanowić mogą pewną konkurencję w stosunku do Funduszu na rzecz Bioróżnorodności, jednakże nie w dziedzinie projektów zorientowanych na bioróżnorodność.

Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce stanowią 99.8% ogółu przedsiębiorstw. Blisko 10% z nich lub około 120.000 MSP funkcjonuje w oparciu o wykorzystanie zasobów przyrodniczych i jako takie stanowią one potencjalne pro-przyrodnicze przedsiębiorstwa. Dane statystyczne pokazują, że istnieje poważna nisza rynkowa i zapotrzebowanie na Fundusz na rzecz Bioróżnorodności, jak i Biuro Przyrodniczej Pomocy Technicznej (BPPT) wspierające wdrażanie tego funduszu i jego beneficjentów w przygotowaniu i realizacji pro-przyrodniczych projektów.

W ramach projektu finansowanego przez Fundację DOEN, stwierdzono że na 7 pilotowych obszarach Natura 2000 istnieje blisko 6.000 potencjalnych pro-przyrodniczych przedsiębiorstw. Jeśli przyjąć, że docelowo będzie w Polsce około 400 obszarów N2000, stanowiących około 18% powierzchni kraju, to nietrudno wyobrazić sobie jaki w Polsce istnieje potencjalny rynek na pro-przyrodnicze inwestycje.

Państwa członkowskie są odpowiedzialne w ramach swych budżetów za finansowanie kosztów utrzymania obszarów Natura 2000. Komisja Europejska oszacowała te koszty dla 25 członków EU na sumę ponad 6,1 mld euro rocznie. Polska zmierzając do wyznaczenia 18% swego terytorium jako obszary sieci Natura 2000, podobnie jak szereg innych krajów członkowskich, napotyka ogromne trudności w wyasygnowaniu niezbędnych funduszy. Stąd włączenie prywatnego biznesu na zasadach komercyjnych w aktywną ochronę obszarów Natura 2000 poprzez pobudzanie i wspieranie działalności gospodarczej MSP zgodnej z wymogami gospodarowania i ochrony tych obszarów, jest uzasadnionym i atrakcyjnym podejściem do problemu finansowania i zarządzania siecią Natura 2000.

Polska należy do krajów o bogatej bioróżnorodności, która w odróżnieniu od sytuacji w krajach Zachodniej Europy, wymaga bardziej ochrony niż starań na rzecz jej odtworzenia lub polepszenia. Dlatego też priorytetem jest zrównoważona gospodarka zasobami naturalnymi i wspieranie takich form działalności gospodarczej wokół i na obszarach Natura 2000, które pozwalają na - a nawet są konieczne do utrzymania tych obszarów w dobrym stanie ekologicznym.

Sieć obszarów Natura 2000 obejmuje szeroki wachlarz siedlisk i ekosystemów. Są to relatywnie duże obszary i zdecydowania ich większość - jeśli nie wszystkie - wymaga planów zarządzania (ochrony) w celu przełożenia zaleceń ochronnych na język zarządzania i decyzji ekonomicznych zrozumiały dla MSP. To może znakomicie ułatwić przekształcenie Natury 2000 postrzeganej dotychczas raczej jako „problem” w Naturę 2000 nowych możliwości, tak dla przedsiębiorstw jak i lokalnych społeczności zależnych od tych obszarów N2000 na których zamieszkują.

Zenon Tederko

Koordynator Projektu

Wspieranie Biznesu na rzecz Bioróżnorodności

Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków

ul. Odrowąża 24

05-270 Marki k. Warszawy

Tel. kom.: +48 500 061 333

Tel: 0-22 761 82 05

Fax: 0-22 761 90 51

E-mail: zenon.tederko@otop.org.pl